De Legende van Apollo van Rijn

Zie je wel!

Hoofdstuk 28

Uren worden dagen en dagen worden weken. Het onderzoeksteam brengt het grootste deel van zijn tijd door in bibliotheken en archieven. De ene dag zitten Jessica en Antoinette tussen vergeelde boeken in de Universiteitsbibliotheek van Amsterdam, de volgende dag bladeren ze door eeuwenoude documenten in het Stadsarchief van Amsterdam of het Regionaal Archief Leiden. Meerdere dagen brengen ze door in het RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis aan de Prins Willem-Alexanderhof in Den Haag.

Het is monnikenwerk. Honderden pagina's worden doorzocht zonder dat er iets bruikbaars wordt gevonden. Soms lijkt het alsof iedere aanwijzing doodloopt. Toch weet Jessica inmiddels dat juist achter die eindeloze stapels papier soms die ene ontdekking verborgen ligt die een heel onderzoek een nieuwe richting kan geven.

Wanneer ze een historisch naslagwerk over Ferdinand Bol (1616–1680) openslaat, blijft haar blik plotseling hangen op een beschrijving van een bekend zelfportret. Ferdinand Bol, leunend op een klassiek beeldhouwwerk. Ineens schiet haar iets te binnen.

In de boedelinventaris stond immers een opmerkelijke omschrijving:

"Ferdinand Bol met kat – schilder onbekend."

Het bekende zelfportret dateert uit 1669, maar over de authenticiteit ervan bestaan al langer twijfels. Zou de vermelding in de boedelinventaris misschien helemaal niet naar dit bekende schilderij verwijzen, maar naar een ander, inmiddels vergeten werk?

Terwijl ze verder leest, komt een oude televisie-uitzending weer boven drijven. Jaren geleden had ze een aflevering van Tussen Kunst en Kitsch gezien waarin een schilderij werd aangeboden van een man die sprekend op Ferdinand Bol leek. De houding was vrijwel identiek, maar naast hem zat een kat. De deskundige herkende gelijk de kat als een Ragdoll en wist dat deze pas na 1960 gefokt werden. Met deze wetenschap bestempelde hij het werk direct als kitsch.

"Leuk voor boven de schoorsteen," had hij destijds gezegd.

Jessica glimlacht.

Maar... wat als hij er gewoon naast zat?

Hoe langer het onderzoek duurt, hoe beter Jessica begrijpt wat kunsthistorisch onderzoek werkelijk inhoudt. Dagen waarop niets wordt gevonden. Kilometers archiefkasten. Eindeloze stapels boeken. Maar juist die ene onverwachte ontdekking maakt alle teleurstellingen meer dan goed. Iedere nieuwe aanwijzing brengt Apollo weer een stap dichter bij de erkenning die hij volgens haar verdient.

"Ik gaan naar Hilversum," zegt ze vastberaden.

Dagen lang zit ze in het Mediamuseum Beeld & Geluid oude afleveringen van Tussen Kunst en Kitsch terug te kijken. Urenlang spoelt ze vooruit, terug en weer vooruit.

Dan gebeurt het.

Plotseling galmt een luide "YES!" door de studiezaal.

Jessica springt overeind. Haar koffiebeker vliegt om, koffie stroomt over de vloer, maar dat merkt ze nauwelijks. Met grote ogen staart ze naar het scherm.

Daar is hij.

Ferdinand Bol met kat.

"Zie je wel..." fluistert ze bijna tegen zichzelf.

Voor haar staat niet zomaar een man die op Ferdinand Bol lijkt. Ze herkent onmiddellijk de schilderstijl. Het warme licht. De losse penseelvoering.

En vooral...

De kat.

"Pluisje..." zegt ze zacht.

Ze voelt haar hart sneller kloppen.

"Dit kan geen toeval zijn. Ik moet weten wie de eigenaren zijn."

Bijna struikelend over haar tas rent ze naar de informatiebalie.

De medewerkster luistert aandachtig naar haar verhaal.

"Dat kunnen we helaas niet vertellen," zegt ze vriendelijk. "Vanwege de privacywetgeving mogen wij geen persoonsgegevens van deelnemers verstrekken."

Jessica's gezicht betrekt.

"Maar..." vervolgt de medewerkster, "wij kunnen de voormalige deelnemers wel benaderen met de vraag of zij contact met u willen opnemen."

Jessica stelt zich voor en vertelt dat zij onderzoek doet voor het Rijksmuseum.

Dat maakt indruk.

"Dan gaan we ons best voor u doen."

Jessica bedankt haar, ruimt de omgevallen koffie op, zet haar spullen weer netjes recht en gaat terug naar huis.

Nu rest haar nog maar één ding.

Wachten op dat ene telefoontje dat het onderzoek misschien opnieuw een beslissende wending zal geven.

Let op: De Legende van Apollo van Rijn is een fictief verhaal. Lees meer op de pagina Over dit project.