De Legende van Apollo van Rijn

Weekendje weg met familie

Na alle hectiek van de afgelopen weken voelde het bijna onwerkelijk om de deur achter me dicht te trekken zonder camera, zonder notitieblok en zonder journalisten die wilden weten hoe het onderzoek naar Apollo van Rijn ervoor stond.

Het was tijd voor iets anders.

Al maanden eerder had ik mijn nichtje Jessica een weekend Antwerpen beloofd als cadeau voor haar achttiende verjaardag. Nu was eindelijk het moment aangebroken. Samen met mijn vrouw, mijn zus en Jessica vertrokken we voor een paar dagen naar België.

Jessica studeert aan het Yuverta College in Rijswijk en droomt ervan later met dieren te gaan werken. Welke richting precies weet ze nog niet. Dierenverzorging, gedrag, misschien zelfs onderzoek. Eén ding weet ze wel: dieren zijn eerlijker dan mensen.

Dat laatste zegt misschien meer dan ze zelf beseft.

Jessica heeft namelijk een heel eigen kledingstijl. Ze draagt Guro Lolita. Niet om op te vallen, maar omdat ze zich er prettig bij voelt. Helaas reageren niet alle mensen daar even volwassen op. Ze heeft meer dan eens te maken gehad met pesterijen, scheve blikken en buitensluiting. Toch weigert ze zich aan te passen om anderen tevreden te stellen.

Daar heb ik bewondering voor.

Antwerpen bleek precies de juiste stad voor zo'n weekend. We slenterden door de oude straatjes, dronken koffie op gezellige pleinen, bekeken etalages en genoten van de ontspannen sfeer. Voor één keer probeerde ik niet overal verborgen aanwijzingen of kunsthistorische verbanden in te zien.

Dat hield precies één dag stand.

Op de tweede middag liep ik een smalle zijstraat in waar ik een klein, bijna vergeten boekwinkeltje zag. Het uithangbord hing scheef, de ramen waren stoffig en achter het glas lagen stapels vergeelde boeken die al tientallen jaren niemand meer leek te hebben aangeraakt.

Nog voordat ik goed naar binnen kon kijken, ging de deur open.

Een tengere oude man met grijs haar en een verweerde jas keek me onderzoekend aan.

"U bent toch die kunstonderzoeker?" vroeg hij.

Ik glimlachte.

"Dat hangt ervan af wie het vraagt."

"De man die betrokken is bij de ontdekking van Apollo van Rijn."

Ik knikte voorzichtig.

"Dan hoopte ik al dat ik me niet vergiste."

Hij wenkte me naar binnen.

"Komt u maar even mee. Ik denk dat ik iets heb wat u wel eens interessant zou kunnen vinden."

Mijn vrouw keek me lachend aan.

"Ga jij maar. Wij vermaken ons hier wel."

De winkel rook naar oud papier, leer en hout. Het was geen gewone boekhandel maar eerder een verzameling herinneringen. De boekenkasten reikten tot aan het plafond en overal lagen stapels boeken, kaarten en documenten waarvan de meeste mensen waarschijnlijk niet eens zouden weten wat ze waren.

De eigenaar liep zonder aarzelen naar een kast achter in de winkel.

Uit een lade haalde hij een plat pakket dat zorgvuldig in vergeeld linnen was gewikkeld.

Hij legde het voorzichtig op de tafel.

"Dit ligt hier al zolang ik me kan herinneren."

Voorzichtig vouwde hij de doek open.

Er verscheen een versleten schetsboek.

Het leren omslag was gebarsten. De rug was bijna verdwenen en verschillende bladen zaten los. Op sommige plaatsen waren alleen nog de afdrukken zichtbaar van pagina's die ooit hadden bestaan.

"Waar komt het vandaan?" vroeg ik.

Hij haalde zijn schouders op.

"Dat weet niemand meer. Mijn grootvader kocht ooit een complete nalatenschap van een oude Antwerpse familie. Dit zat ertussen. Iedereen vond het waardeloos."

Hij sloeg een paar pagina's om.

Mijn adem stokte.

Geen landschappen.

Geen gebouwen.

Katten.

Tientallen studies van katten.

Snel opgezette schetsen, slapende katten, spelende kittens, kopstudies, poten, staarten, snorharen en houdingen. Sommige waren nauwelijks meer dan een paar potloodlijnen. Andere waren verrassend gedetailleerd.

Ik voelde onmiddellijk dat dit geen werk was van een toevallige liefhebber.

Wie dit had getekend, kende katten door en door.

Ik bladerde verder.

Nog meer katten.

En nog meer.

Sommige pagina's waren losgeraakt en zaten slechts met een paar vezels vast. Op andere stonden kleine aantekeningen in een zeventiende-eeuws handschrift dat ik nauwelijks kon ontcijferen.

"Wat wilt u ervoor hebben?" vroeg ik.

De oude man keek me een paar seconden zwijgend aan.

"Duizend euro."

Normaal gesproken zou ik hebben onderhandeld.

Sterker nog, normaal gesproken zou ik het waarschijnlijk niet eens hebben gekocht.

Er stond nergens een naam.

Er was geen enkele garantie dat het echt uit de zeventiende eeuw stamde.

Misschien had ik zojuist duizend euro uitgegeven aan een verzameling oude kattenschetsen zonder enige historische betekenis.

Toch voelde het anders.

Sinds Apollo had ik geleerd dat intuïtie soms een betere raadgever was dan logica.

Ik rekende af.

Toen ik even later weer buiten stond met het zorgvuldig ingepakte schetsboek onder mijn arm, vroeg mijn vrouw:

"En? Heb je nu alweer iets gekocht waarvan je eigenlijk niet weet waarom?"

Ik moest lachen.

"Precies dat."

Jessica keek nieuwsgierig naar het pakket.

"Mag ik straks eens kijken?"

"Natuurlijk."

Ik had geen idee dat juist zij, een dag later, iets zou zien wat geen van ons ooit had verwacht.

Let op: De Legende van Apollo van Rijn is een fictief verhaal. Lees meer op de pagina Over dit project.