Toeristische route Zeeland.
Hoofdstuk 32
De volgende ochtend vertrekken Antoinette en Jessica al vroeg richting Zeeland. Antoinette haalt Jessica op in Den Haag en in plaats van de snelste route kiezen ze bewust voor de mooiste. Via de Brouwersdam en de imposante Oosterscheldekering maken ze van de ruim twee uur durende autorit een klein toeristisch uitstapje.
De zon staat al hoog aan de hemel wanneer ze over de Brouwersdam rijden. Links schittert het Grevelingenmeer, rechts rollen de golven van de Noordzee. Jessica kan het niet laten af en toe een foto door het autoraam te maken, terwijl Antoinette onderweg vertelt over de Deltawerken en de watersnoodramp van 1953.
"Eigenlijk past deze route perfect bij ons onderzoek," zegt Antoinette glimlachend. "Ook hier draait alles om geschiedenis die nog steeds zichtbaar is."
Even later doemt de Oosterscheldekering op. Jessica kijkt vol bewondering naar de enorme schuiven die de zee op afstand houden.
"Als Nederland ergens trots op mag zijn, dan is het dit," zegt ze.
Antoinette knikt. "En toch gaan wij vandaag niet voor waterbouwkunde, maar voor een schilderij."
Rond het middaguur bereiken ze Middelburg. Het Zeeuws Museum blijkt gevestigd te zijn in de prachtige middeleeuwse abdij, een indrukwekkend gebouwencomplex met eeuwenoude gevels, hoge ramen en een rustige binnenplaats.
Nog voordat ze naar binnen gaan, maakt Jessica een serie foto's van de abdij.
"Altijd handig voor het boek," zegt ze terwijl de sluiter onafgebroken klikt.
Binnen worden ze vriendelijk ontvangen door de conservator. Nadat Antoinette zich heeft voorgesteld, begeleidt hij hen naar de zaal waar het schilderij "Met ze allen op pad" hangt.
Al van een afstand herkennen ze de bekende compositie.
"Ik ben eigenlijk wel nieuwsgierig," zegt de conservator. "De meeste bezoekers lopen hier zonder veel aandacht langs. Wat maakt juist dit schilderij voor u zo interessant?"
Antoinette glimlacht.
"Voor de meeste kunsthistorici is het een aardig zeventiende-eeuws werk. Voor ons zijn juist de dieren het belangrijkste onderdeel."
Jessica staat inmiddels al met haar camera voor het schilderij. Ze fotografeert het complete werk, daarna elk dier afzonderlijk en tenslotte tientallen detailopnamen van koppen, poten, staarten en vachtstructuren.
"Ze laat werkelijk niets aan het toeval over," merkt de conservator lachend op.
"Dat heeft ze inmiddels geleerd," antwoordt Antoinette.
Als historicus kan Antoinette het niet laten ook naar de achtergrond van het schilderij te vragen.
De conservator vertelt uitgebreid over Cornelis Saftleven, zijn voorliefde voor dieren, zijn manier van schilderen en de plaats die dit werk inneemt binnen zijn oeuvre.
Jessica luistert aandachtig, maar Antoinette hoort eigenlijk weinig nieuws. Vrijwel alles wat de conservator vertelt, had ze tijdens haar voorbereidingen al gelezen.
Wanneer hij is uitgesproken stelt ze daarom een andere vraag.
"Mag ik u iets vragen?"
"Natuurlijk."
"Waarom hangt juist dit schilderij hier in het Zeeuws Museum? Zonder het werk tekort te willen doen... het behoort toch niet tot de grote meesterwerken."
De conservator glimlacht.
"Dat is precies de vraag die veel bezoekers nooit stellen."
Hij loopt naar het schilderij en wijst naar de achtergrond.
"Ziet u dat kerktorentje?"
Antoinette en Jessica knikken.
"Dat is de Nicolaaskerk van Kortgene."
Even blijft het stil.
"Veel mensen hebben nog nooit van Kortgene gehoord," vervolgt hij. "Maar het dorp kent een geschiedenis die teruggaat tot 1235. Het bijzondere is dat dit landschap vrijwel zeker naar de werkelijkheid is geschilderd." Hij wijst naar het zandpad dat over het doek slingert.
"Waarschijnlijk heeft Saftleven daar ergens gezeten toen dit gezelschap voorbij kwam. Een man met meerdere katten, een grote hond... Dat moet zo'n opmerkelijk tafereel zijn geweest dat hij besloot het vast te leggen."
Jessica kijkt opnieuw naar het schilderij.
Voor het eerst ziet ze het niet meer als een fantasievoorstelling.
Dit was misschien een momentopname.
Een werkelijk bestaande wandeling.
En als dat waar was...
...dan had Apollo van Rijn hier misschien zelf gelopen.
Ze voelt een lichte rilling over haar rug.
"Antoinette..."
"Ik weet wat je wilt zeggen."
"Dit is geen verzonnen scène meer."
Antoinette knikt langzaam.
"Nee."
"Dit zou zomaar een historische gebeurtenis kunnen zijn."
Na een hartelijk afscheid besluiten ze niet direct naar huis terug te rijden.
"Nu we toch zo dichtbij zijn..." zegt Antoinette.
"...gaan we natuurlijk naar Kortgene," maakt Jessica haar zin af.
Een klein uur later rijden ze het dorp binnen.
Het is een rustig Zeeuws plaatsje, waar de tijd soms lijkt stil te hebben gestaan. Wanneer ze de Hoofdstraat inrijden, zien ze vrijwel direct de karakteristieke Nicolaaskerk.
Jessica stapt uit en kijkt zwijgend omhoog.
"Dat is hem..."
Antoinette blijft naast haar staan.
"Vier eeuwen later staat hij er nog steeds."
Ze lopen langzaam een stukje verder de straat in.
Met een beetje verbeelding verandert het asfalt weer in een zandpad.
De auto's verdwijnen.
De moderne huizen lossen op.
En ineens is het niet moeilijk meer om een man met een schildersezel op zijn schouder te zien wandelen.
Om hem heen lopen vier katten.
Daarachter sjokt een grote hond rustig mee.
Jessica sluit even haar ogen.
"Alsof ze elk moment weer uit de bocht kunnen komen."
Antoinette glimlacht.
"Geschiedenis laat zich soms niet alleen lezen."
"Maar ook beleven."
Terwijl Jessica nog enkele foto's maakt van de kerk en de omgeving, beseffen ze allebei dat deze dag veel meer heeft opgeleverd dan een paar goede foto's.
Voor het eerst lijkt het alsof de sporen van Apollo van Rijn niet alleen op schilderijen zijn terug te vinden.
Maar ook in het landschap waar hij ooit zelf gelopen kan hebben.
Let op: De Legende van Apollo van Rijn is een fictief verhaal. Lees meer op de pagina Over dit project.
Vond je dit leuk om te zien? Meld je aan voor de nieuwsbrief en mis geen enkele update.