De Legende van Apollo van Rijn

Schokgolf door Europa

Hoofdstuk 73

Antoinette sloeg haar arm om Jessica’s schouder en loodste haar een warm Haags koffiehuis in, vlak bij het Lange Voorhout. De warmte binnen stond in schril contrast met de ijzige geschiedenis buiten op straat. Nadat de ober twee koppen koffie had neergezet, boog Antoinette zich voorover.

"Als je écht alles wilt weten," fluisterde ze, "dan moeten we kijken naar de rafelranden van dit drama: de kinderen die achterbleven en de schokgolf die door Europa trok."

Jessica nam een slok en keek Antoinette vragend aan. "Hoe liep het af met de kinderen van Johan de Witt? Hij was toch weduwnaar?"

"Klopt," knikte Antoinette zacht. "Zijn vrouw, Wendela Bicker, was vier jaar eerder al overleden. Johan liet vijf jonge kinderen achter. De oudste, Anna, was pas twaalf; de jongste, Johan junior, nog maar tien. Stel je voor: je vader en oom worden op een steenworp afstand van je huis door de burgerwacht afgeslacht, en je kunt nergens heen. De kinderen zaten letterlijk opgesloten in hun eigen huis, terwijl de schutters van het Sint-Sebastiaansgilde buiten patrouilleerden."

"Zijn ze ook aangevallen?" vroeg Jessica geschrokken.

"Nee, maar de dreiging was constant. Gelukkig kregen ze hulp uit onverwachte hoek. Hun oom, de Amsterdamse regent Pieter de Graeff, heeft hemel en aarde bewogen om de wezen in veiligheid te brengen. Onder strikte bewaking zijn ze Den Haag uit gesmokkeld naar Amsterdam. Hun bezittingen werden bevroren en het gigantische archief van hun vader werd door de staat in beslag genomen. De kinderen overleefden het, maar ze groeiden op in de schaduw van deze nationale schande. Pas tientallen jaren later kregen ze weer enig aanzien, toen de politieke wind eindelijk ging liggen."

Antoinette leunde achterover en roerde in haar koffie. "Terwijl de kinderen vluchtten, bereikten de eerste vluchtelingen de buitenlandse hoven. En de reactie in Europa? Die was er een van absolute shock en walging. De Republiek stond destijds bekend als een baken van beschaving, tolerantie en rijkdom. Dat de gerespecteerde raadpensionaris door zijn eigen burgers op zo'n barbaarse wijze was verminkt en afgeslacht, kon men in Londen en Parijs simpelweg niet bevatten."

"Wat zeiden ze in Engeland?" vroeg Jessica.

"Koning Karel II van Engeland was diep geschokt, ondanks dat hij in oorlog was met de Republiek. De Engelsen zagen de moord als het ultieme bewijs dat een republiek zonder koning altijd vervalt in bloedige anarchie. In de Londense kranten werden de Haagse schutters afgeschilderd als wilde beesten. Tegelijkertijd wreef de Engelse koning in zijn handen: zijn jonge neef, Willem III, had nu de absolute macht. Dat opende deuren voor nieuwe geopolitieke deals."

"En in Frankrijk? Bij Lodewijk XIV?"

"De Zonnekoning was cynisch," glimlachte Antoinette wrang. "Toen de Franse koning het nieuws in Parijs hoorde, sprak hij de gedenkwaardige woorden: 'Het is een grote les over de onbetrouwbaarheid van het volk.' Lodewijk XIV had diepe bewondering gehad voor het politieke genie van Johan de Witt, hoewel ze aartsvijanden waren. De Franse propaganda maakte gretig gebruik van de lynchpartij. Ze lieten aan de hele wereld zien hoe de 'vrije' Nederlanders in werkelijkheid barbaren waren die hun eigen leiders verscheurden zodra het spannend werd."

Antoinette keek uit het raam naar de grijze Haagse lucht. "En zo was de cirkel rond, Jessica. De aristocraten van het Sint-Jorisgilde hielden hun mond uit angst. De burgers van het Sint-Sebastiaansgilde vierden feest en kregen glanzende banen van de prins. De weeskinderen leefden in ballingschap en Europa keek met open mond toe hoe de Republiek haar eigen Gouden Eeuw besmeurde met bloed."

Jessica keek in haar lege koffiekop. De straten van Den Haag zouden er voor haar vanaf nu nooit meer hetzelfde uitzien.

Let op: De Legende van Apollo van Rijn is een fictief verhaal. Lees meer op de pagina Over dit project.