De Legende van Apollo van Rijn

Parijs geeft zijn geheimen prijs.

Hoofdstuk 46

Met de Thalys zijn we in drieënhalf uur in hartje Parijs. Er zijn vier kamers geboekt in het Novotel Paris Les Halles, op slechts enkele minuten lopen van zowel het Louvre als het Centre Pompidou. Dat laatste museum zullen we waarschijnlijk overslaan; moderne kunst is prachtig, maar valt buiten het onderzoek waarvoor we naar Parijs zijn gekomen.

De conservatoren van zowel Versailles als het Louvre zijn vooraf op de hoogte gebracht van onze komst. Ons eerste bezoek geldt Versailles, waar een schilderij hangt dat al weken onze nieuwsgierigheid prikkelt: Zicht op Versailles, toegeschreven aan Adam-François van der Meulen.

Zodra Jessica het schilderij ziet, blijft ze abrupt staan. "Dat is Elvis," zegt ze iets harder dan verstandig is in een museum. Enkele bezoekers draaien zich verbaasd om. Anita stapt dichter naar het doek en bestudeurt aandachtig de voorgrond. "En dat paard..." mompelt ze. "Dat is niet geschilderd door Van der Meulen. Kijk eens naar de penseelvoering en de manier waarop het licht over de hals valt. Dit voelt heel anders."

De conservator kijkt ons verbaasd aan.

"Hebben jullie daar eerder onderzoek naar gedaan?" vraagt Anita.

Hij schudt zijn hoofd. "Nee. Daar is eigenlijk nooit aanleiding toe geweest."

Anita knikt. "Dan is die aanleiding er vandaag wel."

De conservator blijft nog enkele minuten aandachtig luisteren terwijl Anita haar eerste observaties toelicht.

Hij doet geen toezeggingen, maar zijn aanvankelijke scepsis maakt langzaam plaats voor nieuwsgierigheid. "Ik zal dit zeker laten onderzoeken," zegt hij uiteindelijk. "Al is het maar om uit te sluiten dat u gelijk hebt." Dat is voor ons meer dan voldoende.

Wanneer we later die middag met de metro terugrijden naar het hotel, verschijnt er een tevreden glimlach op Antoinettes gezicht.

"Dat is een mooie aftrap van deze week."

"Morgen het Louvre," antwoordt Jessica.

"Ik heb zo'n gevoel dat daar nog meer op ons wacht."

De volgende ochtend begeleidt een conservator van het Louvre ons persoonlijk naar een van de zalen waar verschillende zeventiende-eeuwse landschappen hangen.

"Neem rustig de tijd," zegt hij. "Als u iets opvalt, weet u mij te vinden."

Daarna laat hij ons alleen.

Jessica loopt aanvankelijk rustig door de zaal, totdat ze halverwege plotseling versnelt. Sinds de kunstroof van oktober 2025 is de beveiliging in het Louvre aanzienlijk aangescherpt. Een suppoost kijkt haar onmiddellijk streng aan.

"Niet rennen, alstublieft."

Jessica remt net op tijd af.

"Sorry..."

Ze wenkt ons haastig. Wanneer we naast haar staan, wijst ze zwijgend naar de onderkant van een groot landschap.

Daar zit Elvis.

Naast hem ligt Jack.

Niemand hoeft nog iets te zeggen.

We kijken allemaal naar hetzelfde.

Het informatiebord vermeldt:

Cortège royal, avec vue sur le château de Clagny et de Versailles

Toegeschreven aan Adam-François van der Meulen ca. 1664

Anita bekijkt het schilderij langdurig. "De compositie lijkt op Van der Meulen," zegt ze zacht. "Maar de dieren niet. En ook de behandeling van het licht in de voorgrond wijkt duidelijk af."

Ze haalt haar notitieboekje tevoorschijn. "Dit verdient technisch onderzoek."

Nog geen tien minuten later zwaait Jessica opnieuw. Ditmaal loopt ze wel sneller dan de rest, maar zonder te rennen. Wanneer we bij haar aankomen, wijst ze slechts naar een zwarte hond die naast een herder zit.

Elvis.

Antoinette leest ondertussen het bordje.

Berger avec un chien noir près d'Auvers-sur-Oise

Mathieu Delacourt

1665

"Wie is Mathieu Delacourt?" vraagt ze hardop.

Ze pakt haar telefoon en zoekt in verschillende kunsthistorische databanken.

Na enkele minuten leest ze voor.

"Van Mathieu Delacourt is opvallend weinig bekend. Zijn naam verschijnt slechts enkele malen in Franse archieven uit de jaren zestig van de zeventiende eeuw. Kunsthistorici vermoeden dat hij korte tijd werkzaam was in de omgeving van Charles Le Brun, maar daarvoor bestaat geen sluitend bewijs. Slechts vijf schilderijen worden tegenwoordig aan hem toegeschreven."

Anita kijkt nauwelijks op van het schilderij.

"Dat verklaart veel."

Ze zet een paar stappen achteruit.

"Als ik alleen naar de penseelvoering, de opbouw van het landschap en het kleurgebruik kijk, zou ik al twijfelen aan deze toeschrijving."

Ze wijst vervolgens naar Elvis.

"En dan zit hij er óók nog op."

Ze glimlacht.

"Ik kan natuurlijk pas iets bewijzen nadat het schilderij technisch is onderzocht, maar mijn eerste conclusie is duidelijk. Dit is geen Delacourt."

"Maar Apollo van Rijn," zegt Jessica.

Anita knikt.

"Dat is op dit moment mijn werkhypothese."

Met onze bevindingen zoeken we de conservator op.

Aanvankelijk kijkt hij ons met dezelfde ongelooflijke blik aan als zijn collega in Versailles. Maar terwijl Anita haar argumenten rustig toelicht, verandert zijn houding.

Hij stelt vragen.

Veel vragen.

Na bijna een uur sluit hij zijn notitieboek.

"Mag ik u iets vragen?"

"Natuurlijk."

"Zou ik kopieën mogen ontvangen van uw onderzoeksrapporten? Vooral de analyses van de penseelvoering, de pigmenten en de vergelijkingen met andere werken."

"Uiteraard," antwoordt Anita.

"Dan kunnen onze restauratoren en kunsthistorici de gegevens naast onze eigen documentatie leggen."

We nemen afscheid en keren terug naar het hotel.

De volgende ochtend word ik al vroeg gewekt door de telefoon.

"Met de conservator van het Louvre."

Zijn stem klinkt vermoeid.

"Ik ben gisteravond nog uren doorgegaan met onze archieven."

Ik kijk op de klok.

Nog geen zeven uur.

"Er blijken opvallend veel hiaten te zitten in de documentatie rond Mathieu Delacourt. Zijn naam verschijnt nauwelijks in eigentijdse bronnen en de herkomst van de schilderijen is veel minder goed gedocumenteerd dan wij altijd hebben aangenomen."

Even blijft het stil.

"Ik beweer niet dat u gelijk hebt..."

"...maar u twijfelt inmiddels wel," vul ik aan.

"Inderdaad."

Hij haalt hoorbaar adem. "Er hangen hier nog drie schilderijen die aan Delacourt worden toegeschreven. Ik zou het zeer op prijs stellen als u daar vandaag ook naar wilt kijken."

Ik glimlach.

Parijs begon langzaam zijn geheimen prijs te geven. Misschien was Apollo van Rijn niet alleen in Nederland vergeten, maar had hij ook in Frankrijk, verborgen achter een andere naam, eeuwenlang op ons gewacht.

Let op: De Legende van Apollo van Rijn is een fictief verhaal. Lees meer op de pagina Over dit project.