De tentoonstelling waar iedereen over praat
Na de uitvoerige recensie van de redactie van Kunst & Cultuur ontstond iets wat niemand had kunnen voorspellen. De tentoonstelling rond Apollo van Rijn was niet langer alleen een onderwerp voor kunsthistorici, restauratoren en musea. Ze werd gesprek van de dag.
Lokale kranten stuurden verslaggevers op pad om niet de experts, maar de bezoekers zelf aan het woord te laten. Juist daar bleek hoe bijzonder deze tentoonstelling was. De reacties waren niet technisch of wetenschappelijk. Ze waren persoonlijk.
"Ik dacht dat ik even een uurtje zou rondkijken," vertelde een oudere bezoekster aan een regionale krant. "Vier uur later stond ik nog steeds in de laatste zaal. Dat is me nog nooit overkomen."
Een vader die met zijn twee dochters was gekomen, zei glimlachend: "Normaal zijn ze na twintig minuten uitgekeken in een museum. Vandaag moest ík vragen of we eindelijk naar huis gingen."
Vrijwel iedere krant schreef over de opvallende rust in de zalen. Bezoekers bleven lang voor dezelfde schilderijen staan. Er werd nauwelijks gefotografeerd. Mensen keken. Echt keken. Alsof ieder doek langzaam een geheim prijsgaf dat niet met één blik te bevatten was.
Ook de schoolklassen maakten indruk. Waar docenten aanvankelijk bang waren dat de leerlingen weinig belangstelling zouden tonen voor zeventiende-eeuwse kunst, gebeurde juist het tegenovergestelde. De combinatie van het detectiveverhaal, de spectaculaire ontdekking en de vele katten die in de schilderijen verborgen zaten, maakte de tentoonstelling onverwacht toegankelijk.
Kinderen speurden fanatiek naar terugkerende details. Ze ontdekten dezelfde witte poes in verschillende schilderijen, telden de katten, zochten naar verborgen symbolen en discussieerden onderling over de vraag welke werken misschien door Rembrandt waren beïnvloed en welke juist andersom.
Een leraar geschiedenis verwoordde het treffend:
"Ik heb nog nooit meegemaakt dat leerlingen in de bus terug alleen maar over schilderkunst praatten."
De museumwinkel speelde daar slim op in. Binnen enkele dagen waren de eerste boeken over Apollo van Rijn uitverkocht. Posters verdwenen sneller dan ze konden worden aangevuld en de inmiddels beroemde witte poes verscheen op ansichtkaarten, puzzels, mokken en zelfs knuffels.
Maar misschien wel de meest bijzondere dag uit de hele tentoonstelling was de inmiddels legendarische Huisdierendag.
Na weken van overleg besloot het museum een experiment te wagen. Onder strikte voorwaarden mochten bezoekers hun hond of kat – uiteraard aangelijnd of veilig vervoerd – meenemen naar binnen.
Niemand wist wat men kon verwachten.
Al vroeg in de ochtend vormde zich een lange rij voor de ingang. Grote honden, kleine honden, nieuwsgierige katten in draagmanden en zelfs enkele Maine Coons die rustig op de schouder van hun eigenaar zaten, wachtten geduldig op hun beurt.
Tot ieders verbazing verliep de dag vrijwel probleemloos.
Veel dieren leken opvallend kalm. Sommige honden gingen vanzelf naast hun baas zitten wanneer deze een schilderij bewonderde. Katten keken nieuwsgierig naar de vele geschilderde soortgenoten aan de muur, alsof zij iets herkenden wat voor mensen verborgen bleef.
Een fotograaf legde een ontroerend moment vast waarop een oude labrador minutenlang zwijgend naar het beroemde zelfportret van Apollo bleef kijken, terwijl zijn eigenaar zachtjes fluisterde:
"Volgens mij ziet hij een oude vriend."
Die foto verscheen de volgende dag op de voorpagina van verschillende regionale dagbladen en groeide vrijwel onmiddellijk uit tot hét beeld van de tentoonstelling.
Ook op sociale media stroomden de reacties binnen. Bezoekers deelden foto's van hun huisdieren naast schilderijen waarin katten een hoofdrol speelden. De hashtag #ApolloVanRijn werd duizenden keren gebruikt en bereikte een publiek dat normaal gesproken nauwelijks belangstelling had voor kunst.
De plaatselijke kranten waren opvallend eensgezind in hun conclusie.
"Sommige tentoonstellingen tonen kunst," schreef één van de redacteuren.
"Deze tentoonstelling brengt mensen bij elkaar."
En misschien was dat wel de grootste verrassing van allemaal.
Apollo van Rijn bleek niet alleen een verloren meester te zijn die eindelijk zijn plaats in de kunstgeschiedenis had opgeëist.
Hij wist, bijna vier eeuwen later, nog steeds mensen én dieren stil te krijgen.
Let op: De Legende van Apollo van Rijn is een fictief verhaal. Lees meer op de pagina Over dit project.
Vond je dit leuk om te zien? Meld je aan voor de nieuwsbrief en mis geen enkele update.